Neden şiddetli ağrı bayılmaya yol açar?

Beynin, bedenin içinden ya da dışından gelen ağrı uyarılarını alıp değerlendiren bölümleri, kan dolaşımını, kalp atımını ve kan damarlarının durumunu denetleyen bölümlerle yakından ilişkilidir. Hafif bir ağrı bile nabız sayısının ya da kan basıncının değişmesine neden olur. Şiddetli ağrı durumunda ise kan damarları genişler ve kan basıncı bilinç yitimine yol açacak kadar düşer. Bu süreç, şiddetli olan bütün olumsuz uyaranlar için aynıdır, ama bayılmaya neden olabilecek ağrının derecesi, kişiden kişiye değişir.

Akupunktur’un yalnızca psikolojik etkisinin olduğunu duydum, doğru mu?

Ağrı dindirme amacına yönelik bütün yöntemlerde ruhsal etken büyük önem taşır. Bunun nedeni, ağrının değerlendirilmesinde ruhsal durum ile kişilik yapısının oynadığı roldür. Ancak, akupunktur yöntemlerinin bazılarında fizyolojik bir mekanizmanın da harekete geçirildiği sanılmaktadır.

Bazı insanlar ağrıya, ötekilerden daha mı duyarlıdır?

Evet. Uyarıları “ağrı verici” olarak değerlendirme eşiği, hem psikolojik hem de fizyolojik nedenlerden ötürü, her insanda aynı değildir. Bu nedenle, aynı düzeydeki uyarıların doğurduğu ağrıları dindirmek için gerekli olan ağrı kesici miktarı da insandan insana değişir.

Kronik (uzun süren) ağrı insanı çıldırtabilir mi?

Kronik ağrı, akıl hastalığına yol açmasa da, depresyon gibi ciddi bunalımlara neden olabilir. Ağrının insanın yaşamını etkilemeye başladığı durumlarda genellikle kişilik değişimleri de görülmektedir.

Karısı doğum yapan bir koca doğum sancıları hissedebilir mi?

Hayır, ama karısına çok yakınsa, beyni bazı doğum sıkıntılarını “üretebilir”. Ancak bu, pek sık görülen bir durum değildir ve benzer duygulara sahip olmaması kocanın ilgisiz olduğunu göstermez.

İnsanın, sinirlerindeki bir hastalıktan dolayı bir bacağındaki ağrı duyusunu yitirmesi iyi değil midir?

Hayır. Bu durumda ağrının uyarıcı niteliği de yitirilmiş olacağından, bacaktaki rahatsızlıkların farkına varılmaz ve gerekli önlemler alınamaz. Ağrı, dokuların gördüğü zararları haber veren bir belirtidir.

Birbirlerinden çok uzakta olan ikizlerden biri yaralanınca, ötekinin de aynı ağrıyı duyduğu iddiasında gerçek payı var mıdır?

Hayır. Böyle bir ağrının ne kuramsal bir açıklaması, ne de gerçek olduğunu gösteren bir kanıt vardır.

Yurtdışındayken televizyonda, bazı dinlere inananların, çıplak ayakla akkor haldeki kömürlerin üstünde yürüdükleri programlarda izlemiştim. Bu insanlar ağrı duymazlar mı?

Büyük bir olasılıkla o anda duymazlar. Durumları, savaşta yaralanan askerlerin ağrı duymamasına benzer. Eğer bilinç, “dinsel trans halindeyse ya da savaş heyecanı ve korkusu ile doluysa, ağrı, omuriliğe ulaşmasına karşın, bilinç alanına çıkmaz. Ayrıca böylesine inanmış kişiler üzerinde, duydukları ağrıyı dışa yansıtmamalarını sağlayan büyük bir kültürel baskının da rolü olabilir.

Aslında beslenme yolu olan ağızlarının çevrelerindeki nesnelere ilişkin bilgi sağladığını ve temel bir gereksinim olan emme isteklerini doyurduğunu fark ederler. Her ne kadar anne-babalar bundan rahatsız olurlarsa da, çocuğun bulduklarını yutmasını ya da kirli oyuncaklardan ve öteki ev eşyalarından mikrop kapmasını önlemekten başka yapabilecekleri bir şey yoktur. Yaklaşık iki yaşına gelince, çocukların çoğu bu huylarından vazgeçerler.

Eşim, benden ağız enfeksiyon kaptığını söylüyor. Doğru olabilir mi?

Evet, birçok enfeksiyon ve bulaşıcı hastalık öpüşme yoluyla bulaşır. Ancak çiftler genellikle, bir süre sonra birbirlerinin mikroplarına karşı bağışıklık geliştirirler.

Kızım, borazan çalmayı çok seviyor. Ağzında ve yanaklarında germe sonucu kırışıklık olur mu?

Hayır. Yanak dokuları, kas ve bağdokusu hücreleriyle donanmıştır. Kızınızın borazan çalarken yapacağı hareketlere dayanacak kadar esnektir. Bu dokular, ancak orta yaştan sonra esnekliklerini yitirmeye başlarlar. İnsanın yaşlandıkça yüzünün buruşup sarkmasının nedeni de budur.

Dudağımı kestiğimde öylesine küçük bir yaradan beklenmeyecek kadar çok kan aktı. Acaba neden?

Dudaklarda çok sayıda küçük kan damarı vardır. Küçük bir kesiğin çok kanamasının nedeni budur. Kesiği bir parça buzla ovmak, hem pıhtılaşmayı kolaylaştırır, hem de acının bir ölçüde azalmasını sağlar.

Çocuğum her lokmasını uzun süre ağzında tutuyor ve genellikle yutacağı yerde dışarı çıkarıyor. Yemeğini ziyan etmesini önlemek için ne yapmalıyız?

Çocuklar genellikle ana- babalarının sabrını sınamaktan hoşlanırlar ve ne yazık ki, siz sinirlendikçe, yaptıklarını sürdürme olasılıkları da artar. Kızınızın abur cubur yememesini ve yemek saatlerinde gerçekten aç olmasını sağlamaya çalışın. Ayrıca yiyeceğini sandığınızdan fazla yemek vermeyin. En önemlisi de, sinirlenmemeye çalışın.

Sinirli ve gergin olduğumda ya da korktuğum zaman neden ağzım kuruyor?

Korktuğunuz ya da endişeli olduğunuz zaman böbreküstü bezlerinizden kan dolaşımına, adrenalin denilen, bedeni “kaçmaya ya da dövüşe” hazırlayan bir madde salgılanmaya başlanır. Adrenalin’in etkilerinden biri de, kan akımını, ağız gibi organlardan kaslara aktarmaktır. Büyük bir oranı su olan kanın azalması, ağız kuruluğu yapar. Soğuk su yudumlamak, kuruluğu giderir.

Bebeğim çok salya akıtıyor. Dişleri çıktığı için mi böyle, yoksa başka bir rahatsızlığı olabilir mi?

Ağzın içini sulandıran tükürük bezleri, bebek diş çıkarırken uyarıldığı için fazla salgı yapar. Ayrıca, solunum yolları enfeksiyonları da ağız içindeki bezlerin salgısını artırır. Bebeğinizin giysilerini korumak için yalnızca yemeklerde değil, gün boyu önlük takabilirsiniz. Enfeksiyondan kuşkulanıyorsanız, doktora gösterin. Çocuğunuzda hafif bir enfeksiyon olsa da meraklanacak bir şey yoktur, çünkü yeni antibiyotikler bebeğinizin ağzını hızla normale döndürecektir.

Afazi, kekelemeye yol açar mı?

Kekemelik, konuşmadaki sürekliliğin bozulmasıdır. Beyindeki bir hasara ya da konuşma merkezindeki bir kusura bağlı değildir. Hem zeki hem de yavaş algılayan çocuklarda görülebilir ve afaziyle hiçbir ilgisi yoktur.

Beynin bir yanı hasar görmüş gençlerde afazi geçici bir nitelik taşımakta, yetişkinlerde ise kalıcı olmaktaymış. Acaba neden?

Gerek çocuklarda, gerekse yetişkinlerde afazi, geçici olup hızla düzelebileceği gibi, inatçı bir seyir de gösterebilir. Fark yaşa değil, hasara yol açan nedene bağlıdır.

Birkaç dil bilen birinin, afazi olduğunda, anadili dışındakileri kullanamadığı doğru mu?

Birden fazla dil bilen kişileri yabancı dilleri konuşamama, afazinin bir özelliğidir. Kural olarak, anadillerini daha fazla kullanırlar. Hasta iyileştikçe yabancı dilerlide konuşmaya başlayabilir.

Anneme bir süre önce felç geldi. O zamandan beri çok ağır konuşuyor. Acaba bu bir çeşit afazi mi? İyileşme ümidi var mı?

Evet, büyük bir olasılıkla afazidir. Felç geçirenlerin çoğunda değişik derecelerde afazi görülür. Onlar için hem söylenenleri anlamak, hem de isteklerini ifade etmek çok zordur. Bu nedenle felçli hastalara büyük sabır göstermek gerekir. Onlarında, en az sizin kadar, iletişim bozukluğundan sıkıntı çektiklerini ve bu durumda sabırsızlığın hiçbir yararı olmayacağını aklınızdan çıkarmayın. Afazi çoğunlukla geçicidir ve bir süre sonra hafifler. Ne var ki, iki yıl içinde bir gelişme olmazsa, tam iyileşme olasılığı az demektir.