Neden şiddetli ağrı bayılmaya yol açar?

Beynin, bedenin içinden ya da dışından gelen ağrı uyarılarını alıp değerlendiren bölümleri, kan dolaşımını, kalp atımını ve kan damarlarının durumunu denetleyen bölümlerle yakından ilişkilidir. Hafif bir ağrı bile nabız sayısının ya da kan basıncının değişmesine neden olur. Şiddetli ağrı durumunda ise kan damarları genişler ve kan basıncı bilinç yitimine yol açacak kadar düşer. Bu süreç, şiddetli olan bütün olumsuz uyaranlar için aynıdır, ama bayılmaya neden olabilecek ağrının derecesi, kişiden kişiye değişir.

Akupunktur’un yalnızca psikolojik etkisinin olduğunu duydum, doğru mu?

Ağrı dindirme amacına yönelik bütün yöntemlerde ruhsal etken büyük önem taşır. Bunun nedeni, ağrının değerlendirilmesinde ruhsal durum ile kişilik yapısının oynadığı roldür. Ancak, akupunktur yöntemlerinin bazılarında fizyolojik bir mekanizmanın da harekete geçirildiği sanılmaktadır.

Bazı insanlar ağrıya, ötekilerden daha mı duyarlıdır?

Evet. Uyarıları “ağrı verici” olarak değerlendirme eşiği, hem psikolojik hem de fizyolojik nedenlerden ötürü, her insanda aynı değildir. Bu nedenle, aynı düzeydeki uyarıların doğurduğu ağrıları dindirmek için gerekli olan ağrı kesici miktarı da insandan insana değişir.

Kronik (uzun süren) ağrı insanı çıldırtabilir mi?

Kronik ağrı, akıl hastalığına yol açmasa da, depresyon gibi ciddi bunalımlara neden olabilir. Ağrının insanın yaşamını etkilemeye başladığı durumlarda genellikle kişilik değişimleri de görülmektedir.

Karısı doğum yapan bir koca doğum sancıları hissedebilir mi?

Hayır, ama karısına çok yakınsa, beyni bazı doğum sıkıntılarını “üretebilir”. Ancak bu, pek sık görülen bir durum değildir ve benzer duygulara sahip olmaması kocanın ilgisiz olduğunu göstermez.

İnsanın, sinirlerindeki bir hastalıktan dolayı bir bacağındaki ağrı duyusunu yitirmesi iyi değil midir?

Hayır. Bu durumda ağrının uyarıcı niteliği de yitirilmiş olacağından, bacaktaki rahatsızlıkların farkına varılmaz ve gerekli önlemler alınamaz. Ağrı, dokuların gördüğü zararları haber veren bir belirtidir.

Birbirlerinden çok uzakta olan ikizlerden biri yaralanınca, ötekinin de aynı ağrıyı duyduğu iddiasında gerçek payı var mıdır?

Hayır. Böyle bir ağrının ne kuramsal bir açıklaması, ne de gerçek olduğunu gösteren bir kanıt vardır.

Yurtdışındayken televizyonda, bazı dinlere inananların, çıplak ayakla akkor haldeki kömürlerin üstünde yürüdükleri programlarda izlemiştim. Bu insanlar ağrı duymazlar mı?

Büyük bir olasılıkla o anda duymazlar. Durumları, savaşta yaralanan askerlerin ağrı duymamasına benzer. Eğer bilinç, “dinsel trans halindeyse ya da savaş heyecanı ve korkusu ile doluysa, ağrı, omuriliğe ulaşmasına karşın, bilinç alanına çıkmaz. Ayrıca böylesine inanmış kişiler üzerinde, duydukları ağrıyı dışa yansıtmamalarını sağlayan büyük bir kültürel baskının da rolü olabilir.

Evet, çok düşük dozlarda alındığında, kalp krizlerini engellemeye yardımcı olduğuna ilişkin kanıtlar gittikçe artmaktadır. Ancak, bu miktarın ne kadar olduğu kesin olarak saptanamamıştır. Ayrıca aspirin, mideye zararlı olabildiğinden, şimdilik bu amaçla kullanılmamalıdır. Konu araştırma aşamasındadır.

Ağrı kesiciler uyku ilacı gibi etki yaparlar mı?

Kural olarak hayır. Hafif ağrı kesiciler uykuya engel olan ağrıyı geçirerek rahatlık verebilirler. Ancak reçeteyle alınan ve daha güçlü olanlar sedatif etki gösterip uykuya neden olabilirler.

Gebeyim. Sırt ya da baş ağrısı için ağrı kesici ilaç kullanabilir miyim?

Kadınlar gebelikleri sırasında, çay ve kahvedeki kafein, sigaradaki nikotin ve alkol gibi çok sayıda kimyasal madde aldıklarından, çocuğun anormal olması durumunda belirli bir maddeyi ya da ilacı suçlamak oldukça zor olmaktadır. Yeni ilaçların dölüt üzerindeki etkileri dikkatle incelenmektedir, ama yaygın olarak kullanılan çoğu ağrı kesicinin etkisi bilinememektedir. Özellikle ilk üç ay içinde gebe kadının aldığı bütün maddeler öndölüte geçer. Üç aydan sonra bazı ilaçların geçişi plasenta (son ya da ekene) tarafından engellenir. Bu yüzden, genel bir kural olarak gebeliğin ilk üç ayı içinde, ilaç, hatta hafif ağrı kesicileri bile almaktan kaçınmak gerekir. Daha sonraki dönemde ise yalnızca doktorların verdiği ilaçları kullanmak iyi olur.

Bazen başım çatlayacakmış gibi ağrıyor ve bulantım oluyor. Birkaç aspirin içiyorum, hiç etkilemiyor. Daha fazla mı almam gerekiyor?

Bulantıyla birlikte başın “çatlayacak gibi” ağrıması, migreniniz olduğunu göstermektedir. Genellikle migrenle öteki baş ağrılarını ayırmak zordur, ama migrenin klasik belirtileri bulantı ve kusmayla birlikte başın bir yarısının ağrımasıdır. Bunlara, uçuşan ışıklı beneklerin görülmesi ve konuşma bozuklukları da eşlik eder. Bazen aspirin ya da parasetamol almak yararlı olabilir, ama çoğunlukla işe yaramaz. Migren için özel tedaviler vardır, bir doktora başvurmanız gerekir.

Aşırı dozda ağrı kesici almış bir kişiyi kurtarmak için kusturmak yeterli midir?

Aşırı dozda ağrı kesici, acil tedavi gerektirir. Hiçbir zaman hastanın bakımını tek başınıza yapmaya kalkmayın, hemen bir hastaneye götürün. Kusturarak, ilacın midede emilimini engelleyebilirsiniz, ama bazı ağrı kesiciler kana karıştığında (bu kişinin durumuna ve ilacın alınış biçimine bağlı olarak çok çabuk olabilir) büyük hasara yol açabilirler. Sözgelimi parasetamol, karaciğerde hasara neden olduğundan aşırı dozlar birkaç saat içinde ölümle sonuçlanabilir. Üstelik çok miktarda parasetamol almış kişide komaya girmesinden birkaç saat öncesine kadar önemli bir belirti görülmez.

Kocam başı ağrıdığında ilaç içmek istemiyor; alkolün daha iyi bir ağrı kesici olduğunu söylüyor. Haklı olabilir mi?

Yaralanma ya da şok durumlarında alkol çok tehlikeli olabileceğinden ağrı kesici olarak kullanılmamalıdır. Bu türden alkol alımının çoğunlukla bahane niteliğinde olduğu da akıldan çıkarılmamalıdır.