Nezle ya da boğaz ağrısında doktorlar neden antibiyotik vermiyorlar?

Çünkü antibiyotiklerin bu tür hastalıklara pek bir yararı yoktur. Antibiyotikler yalnızca bakterilerin yol açtığı hastalıklarda kullanılır. Nezle, grip ve çoğu boğaz ağrısının nedeni başka bir canlı türü olan virüslerdir.

İlaç dolabımda eski antibiyotikler var. Onları geçen yıl kullandığım hastalık için yine alabilir miyim?

Hayır. Hiçbir zaman eski antibiyotikleri ya da başkası için verilmiş ilaçları almayın. Tehlikeli olabilir.

Doğum kontrol hapı alıyorum. Antibiyotik almam sorun yaratır mı?

Antibiyotiklerin çoğu doğum kontrol hapının etkisini bozmazlar; ancak “rifampisin” denilen bir antibiyotik türü, doğum kontrol hapını parçalayarak etkisiz hale getirir. Ampisilin de hapın etkisini azaltır. Bu yüzden her zaman doktorunuza hap aldığınızı hatırlatın.

Antibiyotik alırken alkol içebilir miyim?

Bazı antibiyotikler alkolle birlikte alındığında olumsuz etki yapmaz. Alkolle birlikte kullanılması sakıncalıysa, kutunun üstünde bu konuda bir uyarı bulunur. Yine de bir doktora danışmanız yararlı olur.

Gebelik sırasında antibiyotik alınabilir mi?

Gebelikte, gerçekten zorunlu olmadıkça hiçbir ilaç alınmaz. Henüz bu ilaçların bebek üstündeki etkisi kesin olarak bilinmemektedir. Hayvanlar üstünde deney yapılmıştır, ama bunlar, insan güvenliği konusunda yeterli bilgi sağlamamaktadır. Ancak gebelikte alınan tetrasiklin’lerin bebeğin dişlerinde renk değişimine yol açtığı bilinmektedir. Doktorunuz bu konuda sizi uyaracaktır.

Bazen kendimi tutamayıp koca bir pastayı mideme indiriyorum. Sonra pişman olup kusuyorum. Ben anoreksik miyim?

Bu hastalığın geçerli tanımına göre anoreksik olamazsınız. Ama dikkatli olun. Aşırı yemek sizde suçluluk duygusu uyandırıyor. Bu konuda daha az duygusal olmaya ve daha anlamlı bir yöntemle zayıflamaya çalışın.

Yaşlı bir kadında anoreksiya nervoza olabilir

mi?

Ender de olsa olabilir. Bu hastalık genellikle bir ruhsal sorunla, büyüme korkusu ya da fiziksel ve zihinsel olarak çocuksu duruma dönme isteğiyle birlikte görülür.

Bir genç kızdaki anoreksiyanın sorumlusu anne-babası mıdır?

Düşündüğünüz anlamda, hayır. Böyle bir sorunu olan kızların genellikle çok sevecen ve koruyucu anne-babaları vardır. Ama bu durum bazen büyümenin normal gelişmesini durduracak hale gelebilir. Anne-babanın aşırı koruyucu tavrı yüzünden, çocuk bir türlü yetişkinliğe geçemez.

Zayıflamak insanı öldürebilir mi?

Söz konusu olan anoreksiya nervoza ise, evet. Hastaların dörtte biri bu hastalıktan ölür. Ancak durumun erken tedavisi, hastanın iyileşme şansını artırır.

Arkadaşıma anoreksik olduğu söylendi, ama inanmak istemiyor. Çok sıska olduğunu neden fark edemiyor?

Çünkü hastalığın kendisi zihinseldir. Hasta aynaya bakar, ama kendini olduğundan şişman görür.

Kızım yeterli yemek yediği halde zayıflıyor; nedeni nedir?

Bir doktora götürün; ya yemekleri saklıyordur ya da fiziksel bir rahatsızlığı vardır.

Erkek arkadaşım çok şişman olduğumu söylüyor. Ben de zayıflamak istiyorum, ama aşırıya kaçıp anoreksiya nervoza olmaktan korkuyorum.

Anoreksiya nervoza bir anda yakalanabileceğiniz bir hastalık değildir. Gerçi bedenin temel gereksinimlerine önem vermeden yapılan çılgınca rejim sonucu oluşur, ama aslında ruhsal durum bozukluğuna bağlıdır. Bilimsel bir rejim uygularsanız, yani bedeninizin gereksindiği temel maddeleri alarak zayıflarsanız, anoreksiya nervoza olma tehlikesinden uzaksınız demektir ve istediğiniz kadar zayıflayabilirsiniz.

Yetmiş iki yaşındaki büyükannem, bazı testler için hastaneye gittiğinde, doktorun öğrencilerine, onda anoreksiya olduğunu söylediğini duymuş. Ben bu hastalığın yalnızca gençlerde olduğunu sanırdım, yanılıyor muyum?

Burada bir kavram karışıklığı söz konusu. Sizin bildiğiniz anoreksiya, genellikle gelişme çağındaki kızlarda ortaya çıkan, günümüzde sıkça rastlanan ve asıl adı anoreksiya nervoza olmasına karşılık kısaca anoreksiya diye de adlandırılan bir hastalıktır. Ancak anoreksiya yüzyıllardır kullanılan bir tıp terimidir ve kilo kaybı ile birlikte görülen iştahsızlık anlamına da gelir. Doktor, öğrencileriyle tartışırken, sözcüğü büyük bir olasılıkla bu anlamıyla kullanmıştır.

Ergenlik çağındaki kızımın yemek yeme biçiminde değişiklikler gözlüyorum. Tabağındakilerle oynuyor, küçük parçalara bölüyor, sofrada saatlerce oyalanıyor. Ayrıca günden güne soluyor. Bir hastalığı olabilir mi?

Kızınızda anoreksiya nervoza olabilir. Zayıflıyorsa ve âdetleri kesilmişse gecikmeden bir doktora başvurun.

Annem ve babam, bir an önce çocuk sahibi olmamız için ısrar ediyorlar, ama biz birkaç yıl beklemek istiyoruz. Bencillik mi ediyoruz?

Hayır, anne-babanız biraz düşüncesizlik ediyorlar. Büyükanne ve büyükbaba olmak isterken buna karar verecek olanların aslında sizler olduğunuzu unutuyorlar. Bu baskıya yenik düştüğünüzde değil, kendinizi aile kuracak güçte hissettiğinizde çocuk sahibi olmalısınız.

Kocam bir süre önce beni ve iki çocuğumu terk etmişti. Şimdi geri dönmeyi ve bir çocuk sahibi daha olmayı istiyor. Ne yapmalıyım?

Kocanızı hâlâ seviyorsanız, onunla birlikte olmayı bir kez daha deneyin. Ama evliliğinizin süreceğinden emin olmadan bir çocuk daha yapmamalısınız. Birçok çiftin evliliği kurtarmak için

9 ile 11 yaşlarındaki iki oğlumu tek başıma yetiştiriyorum ve baba etkisinden yoksun kaldıkları için endişeleniyorum. Bu konuda bana ne önerirsiniz?

Oğullarınızın gerek arkadaşlık edebilecekleri, gerekse örnek alabilecekleri bir erkeğin bulunmaması konusundaki endişenizde haklısınız. Baba rolünü üstlenecek dayı, dede gibi yakın bir akrabanız bu eksikliği giderebilir. Ayrıca çocuklarınızı uygun bir arkadaş çevresi içine girmeye özendirin.

Arkadaşlarımın hemen hepsi çalışıyor ve benim bütün gün evde oturup çocuklarıma bakmaktan haz duymamı garip karşılıyorlar. Gerçekten durumumun garip bir yanı var mı?

Eğer ekonomik yönden gerek duymuyor ve çocuk bakmaktan hoşlanıyorsanız, böyle

Babam, annemin ölümünden sonra bir türlü toparlanamadı. Ona nasıl yardımcı olabilirim?

Sevilen kişinin kaybı büyük bir şoktur. Yaşlı bir insanın yıllardır beraber yaşadığı eşini yitirmesi ise kendisinden bir parça yitirmesi gibidir. Babanızın

üzüntüsünü size anlatmasına fırsat verin, konuşmak, acısını bir ölçüde de olsa dindirecektir. Zamanla kendi yarasını kendisi iyileştirecektir. Bu arada

sizin ona destek olmanız ve ilgisini yeni uğraşlara çekmeye çalışmanız gerekir.

Annem çocuklarımı çok şımartıyor. Bunu nasıl Önleyebilirim?

Annenizin tutumu çocuklarınızın evdeki davranışlarını etkiliyorsa, bu konuyu onunla konuşup, endişenizi kendisine açıklamalısınız. Ancak çocuklarınız anneannelerinin tutumundan hoşlanmakla birlikte, evdeki kurallara uymayı sürdürüyorlarsa, bu durum onlara zarar vermiyor demektir. Çocuklarınızın anneannelerini ziyaret etmekten, anneannelerinin de onları eğlendirmekten hoşlanmasından memnun olmalısınız.

Yaşlı kişiler çocuklara yeni bir dünya tanıtırlar, büyükanne ve büyükbabalar çocuğun kendisinden çok yaşlı bir kuşakla iletişim kurabilmesini sağlayacak en yakın kişilerdir.

Annem ve babam çocuk sahibi olmamız gerektiğini ima ediyorlar, ama biz istemiyoruz. Bir torundan yoksun bırakarak onlara haksızlık mı ediyoruz?

Çocukların yaşlı insanların yaşantılarına mutluluk ve neşe getirdiği bir gerçektir. Daha derine inilecek olursa, yaşlı insanların kendilerinden bir parçanın yaşayacağını bilmeleri, ölümden daha az korkmalarını sağlar. Ancak, sizin çocuk sahibi olmak istememe fikrinize de saygı gösterilmesi gerekir. Çocuk istememenizin nedenlerini açıklamanız, annenizle babanızın söz konusu tutumuna son verebilir.

22 yaşındayım ve son üç yıldır aynı erkekle çıkıyorum. Birbirimizi çok seviyor ve evlenmek istiyoruz Ama ailem onu hiç sevmiyor; evlenirsem benimle ilişkilerini keseceklerini söylüyorlar. Ne yapmalıyım?

Önce, ailenizin erkek arkadaşınızı niye beğenmediğini öğrenmeye çalışın. Üç yıldır birlikte olduğunuza göre, onun hakkındaki sözlerinde ne kadar doğruluk payı olduğunu değerlendirecek durumdasınızdır. Sonra, kendinize, birbiriniz için uygun bir çift olup olmadığınızı sorun. Çok genç olduğunuzu ve sizin yaşınızdaki insanların kişiliklerinin tam anlamıyla oturmamış olduğunu aklınızdan çıkarmayın.

En son olarak da, anne babanızı bir daha hiç görmezseniz neler hissedeceğinizi düşünün. Kuşkusuz sizin kararlı olduğunuzu görünce tehditlerinden vazgeçebilirler, ama yine de bu tür baskılarla karşı karşıya gelen çocukların bazen anne-babaları ile ilişkilerini koparmak zorunda kalabileceklerini unutmayın. Öte yandan, erkek arkadaşınızı bırakırsanız ailenize gücenebilirsiniz. Ama sonuç olarak en doğrusu, kendiniz için en iyi olduğunu hissettiğiniz biçimde davranmanızdır.

Anksiyete nedir?

Anksiyete, şiddetine göre değişen derecelerde görülen kaygı, sıkıntı, kötü bir olayın beklentisi biçimindeki duygular ile nedensiz korku, yoğun iç sıkıntısı ve paniktir. Anksiyete sırasında çarpıntı, terleme, ağız kuruması gibi, korkuya ilişkin belirtiler de görülür.

Anksiyete nöbetine yakalandığımda ne yapabilirim?

Yapabileceğiniz en yararlı şeylerden biri birkaç kez derin soluk almak, gevşemek ve nöbetin nedenini düşünmektir. Ne yazık ki, anksiyeteye ilişkin bir sorun da, ortaya çıkan panik nedeniyle kişinin soğukkanlılığını yitirmesidir. Bu da sakin bir biçimde düşünmeyi engeller.

Anksiyete ölüme yol açar mı?

Anksiyetenin kendisi değil, ama yan etkileri ölüme neden olabilir. Sözgelimi anksiyete kaynağı olan olay kalp krizine yol açabilir.

Doktor, sakinleştiriciler ya da uyku hapları gibi ilaçlar kullanmamı önerirse,onlara bağımlı hale gelir miyim?

Ne yazık ki, evet. Özellikle uyku haplarına kolayca alışabilirsiniz. Sakinleştirici ilaçlar ise yalnızca anksiyetenin belirtilerini giderebilir. Oysa asıl önemli olan anksiyetenin nedenlerinin ortadan kaldırılmasıdır. Yani bu ilaçlar bir ölçüde yararlı olabilir, ama tam tedavi değildir.

Bebekler anksiyete duyabilirler mi?

Evet, hem de oldukça sık. Konuşamayan bir bebek için aç kalmak ya da yalnız bırakılmak anksiyete kaynağı olabilir. Ancak her seferinde ilgilenilen ya da karnı doyurularak rahatlatılan bebekte anksiyete duygusu azalır, güven duygusu gelişmeye başlar.

Ameliyat masasında ansızın “uyananlar” olduğunu duydum. Böyle bir şey olabilir mi?

Hasta, genel anestezinin derin devrelerinde olduğu sürece “uyanma” söz konusu olamaz, ancak böyle bir şey düşlenebilir. Anestezide damardan enjeksiyonun kullanıldığı durumlarda, beklenmeyen “uyanma”lar olasıdır, ama deneyimli bir anestezist, hastayı sürekli gözetim altında tuttuğundan buna izin vermez.

Teyzem ameliyattan önce çok sinirli olduğunu ve ameliyathaneye alınmadan önce, kendisine bir iğne yapıldığını söyledi. Bunun nedeni nedir?

Bu olağan bir uygulamadır. Tüm hastalara ameliyattan hemen önce, “premedikasyon” (tıbbi ön hazırlık) denen, bir ilaç karışımı verilir. Söz konusu ilaç hastanın gevşemesini, hatta yarı uykulu hale gelmesini sağlar ve anestezistin ameliyathanedeki işini kolaylaştırır.

Çoğu insan gibi benim de bilinmesini istemediğim sırlarım var. Genel anestezi altında bunları açıklamaktan korkuyorum. Ameliyatta istemediğim şeyleri ağzımdan kaçırır mıyım?

Bu sık görülen bir endişedir. Hastalar genel anestezi altında genellikle anlamsız şeyler mırıldanırlar. Anlaşılacak sözler etseniz de, anestezist her şeyden önce, hasta konusundaki bilgileri başkasına aktarmayacağına yemin etmiş bir doktordur.

Neden omurilik anestezisi yukarı değil aşağı doğru yayılır?

Bunun tek nedeni yerçekimidir. Herhangi bir nedenle omuriliğin, enjeksiyon yerinin üstündeki bölümünün uyuşması gerekirse, hasta uygun biçimde yatırılır.

Bir ameliyat ekibinde kimler bulunur?

Ekipteki kişilerin sayısı ameliyattan ameliyata değişir. Önemli bir ameliyatta, bir cerrah, bir-iki asistan ve bir ameliyathane hemşiresi bulunur. Genellikle asistanlar da cerrahtır, ama bazen tıp öğrencileri de yardımcı olabilirler. Ameliyat için gerekli aletlerin hazırlanmasından ve ameliyat sırasında cerrahın eline gerekli anda verilmesinden ameliyathane hemşiresi sorumludur.

Geçen hafta kocam bir mide ameliyatı geçirdi ve ameliyathanede tam dört saat kaldı. Bu, ameliyatın kötü gittiğini ya da çok zor olduğunu mu gösterir?

Hayır, her zaman bu anlama gelmez. Ameliyat olan hasta, koğuşa gönderilmeden önce, kendine gelene kadar bir odada bekletilir. Burada genellikle, hastalarla ilgilenmek üzere özel olarak eğitilmiş bir kadro bulunur. Kocanızın odasına biraz geç çıkarılmış olması, ameliyat stresini ancak belli bir süre sonra atabildiğini gösterir, bu da çok normaldir.

Uzun ameliyatlar sırasında cerrahlar gözlerinin yorulmaması için önlem alırlar mı?

Cerrahın bütün dikkatini topladığı ameliyat edilen bölgenin çevresine örtülen örtüler genellikle yeşil ya da gri gibi dinlendirici renklerden yapılır. Yanında güvenilir bir ameliyathane hemşiresi olan cerrah, aletler gerektiği anda eline verileceğinden sık sık başını kaldırmak zorunda kalmaz. Ayrıca, ameliyathanede hiç gölge yapmayan türden lambalar kullanılarak ameliyat edilen yerin net bir biçimde görülmesi sağlanır.

Ameliyat yarası mikrop kapabilir mi?

Günümüz koşullarında bu risk en aza indirilmiştir.

Annemde romatoid artrit var. Tedavisinde neden anabolizan steroidlerin kulanıldığını söyleyebilir misiniz?

Romatoid artrite bağlı ağrılı iltihabın tedavisi için uzun süre kortizon kullanması gerekenlere bazen bu tür ilaçlar verilir. Anabolizan steroidler, kortizonun yol açtığı kemiklerde incelme gibi yan etkileri önler. Ama bu, yalnızca birkaç ay için uygulanan kısa süreli bir tedavidir.

Yakın zamana kadar gücümü artırmak için anabolizan steroidler kullanıyordum. Şimdi bir çocuk sahibi olmak istiyorum. Bu ilaçlar bebeğimi olumsuz yönde etkiler mi?

Hayır, ama gebe kalmanız zor olabilir. Anabolizan steroidler, özelliklerinden ötürü doğurganlığı etkileyebilirler. Sizi ne ölçüde etkilemiş oldukları kullandığınız doza ve süreye bağlıdır. En kısa zamanda bir doktora danışın.

Yüzme sporundaki derecemi ilerletebilmek için anabolizan steroid kullanmayı düşünüyorum.’Zararları ve yasalara uygunluğu konusunda bilgi verir misiniz?

Yüksek proteinli bir diyetle beslenen ve güçlendirici olarak anabolizan steroidler kullanan bir atletin, normal eğitim gören ve diyet uygulayanlarla karşılaştırıldığında daha iyi performans göstereceğine ilişkin güçlü bir kanıt yoktur. Anabolizan steroidler yüzmedeki ustalığınızı artırmazlar. Bu sizin doğal yeteneğinize, eğitiminize ve deneyiminize bağlıdır. En akıllıca çözüm, en iyiyi kendi çabalarınızla elde etmenizdir.

Anabolizan steroidlerin kullanımı, dünyanın her yanında spor yetkililerince yasaklanmıştır.

39 yaşındayım ve çocuk sahibi olmak istiyorum. Çok geç mi kaldım?

Bir (hatta birden de fazla) sağlıklı çocuk sahibi olma şansınız oldukça fazladır, ama yine de tehlikeleri göz ardı etmemek gerekir. Sözgelimi çocuğun mongoloid olma olasılığı, annenin yaşı ile birlikte artar, ama bu durumun gebeliğin erken dönemlerinde saptanması artık mümkün olabilmektedir. Konuyu bir doktora danışabilirsiniz.

Amniyosentez, bebeğimin anormal olacağını gösterirse, kürtaj yaptırmam gerekir mi?

Bu konuda kararı her zaman anne ile baba verir. Ahlaksal ya da dinsel nedenlerle kürtaj yaptırmak istemeyebilirsiniz. Ama yine de sakat bir çocuğun yaşantısının nasıl olacağını, karşılaşacağı güçlükleri iyice düşünmeniz gerekir.

Amniyosentez için karnıma batırılacak iğnenin acıtmasından, daha da önemlisi, bebeğime bir zarar vermesinden korkuyorum. Bu konuda bilgi verir misiniz?

İki korkunuz da yersiz. İğne karnınıza sokulmadan önce o bölge uyuşturulacağından, yalnızca çok hafif bir acı duyarsınız. Bebeğiniz açısından da yapılan işlem aşağı yukarı zararsızdır. İğne amniyos sıvısı içine dikkatle sokulur ve bu sırada ses-ötesi dalgalarla bedeni tarayan aygıt kullanılırsa, işlem hiç hatasız gerçekleştirilir.

Amniyosentez en erken ne zaman yapılabilir?

Dölüt 16 haftalıkken yapılabilir.

Doktor amfizem olmama sigaranın yol açtığını söylüyor. Doğru olabilir mi?

Sigara içenlerde amfizem olasılığı, içmeyenlere oranla daha fazladır. Ama sigara içenlerin yalnızca küçük bir bölümünde şiddetli amfizem olduğu ve bazı amfizemlilerin hiç sigara içmediği göz önüne alındığında, başka etkenlerin de rol oynadığı ortaya çıkmaktadır.

Otobüse koşarken soluğum daralıyor. Bende amfizem olabilir mi?

Soluk darlığınızın nedeni amfizemden çok, kondisyon bozukluğuna bağlı gibi görünüyor. Egzersiz yapın ve sigarayı azaltın ya da bırakın. Durumunuz düzelmez ya da daha kötüye giderse, bir doktora başvurun.

Kalp hastası olanlarda amfizem tehlikeli midir?

Evet. Ayrıca amfizem kalp hastalıklarına yol açabilir. Kalp, akciğerdeki,işlevsel gücü azalmış olan damarlara kan pompalamak için daha güçlü çalışmak zorunda kalacağından zamanla yorulur. Öte yandan, akciğerlerde yeterli oranda oksijen-karbondioksit değiş tokuşu yapılamadığından, bütün dokularda oksijen azalır ve kalp akciğerlere daha fazla kan pompalamak zorunda kalır. İyi çalışmayan kalp üzerine binen aşırı yük, hastayı ölüme kadar götürebilir.

Yeni boğmaca geçiren kızıma amfizem tanısı kondu. Bu neden olur?

Öksürme sırasında apansızın hava girmesi sonucu akciğerdeki hava keseciklerinden bazılarının yırtılması geçici amfizem yapar. Akciğerlerde oluşan hava kabarcıkları rahatsızlık verirse de bu geçicidir; kızınız tam anlamıyla iyileşecektir.